เภสัชศาสตร์

การกำจัดปัญหาเชื้อดื้อยา

เชื้อดื้อยาจากสัตว์เลี้ยง

น้ำดื่มจากตู้หยอดเหรียญ

สเปรย์ไล่เเมลงสาบ

จากงานวิจัยหลายๆ ชิ้นพบว่า แมลงสาบเป็นตัวก่อให้เกิดโรคภูมิแพ้ เช่น โรคหอบหืด (asthma),โรคเยื่อจมูกอักเสบฝ่อ (Atrophic Rhinitis) และโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (Atopic Dermatitis) โดยประชากรในประเทศต่างๆ เช่น จีน ไต้หวัน ญี่ปุ่น และประเทศในแถบยุโรป พบอัตราการแพ้แมลงสาบอยู่ในช่วง 23-60%โดยตัวที่ทำให้เกิดการแพ้ (allergens) มาจาก อุจจาระ น้ำลาย สารคัดหลัง ชิ้นส่วนลอกคราบ และแม้แต่ซากของแมลงสาบเอง นอกจากนี้ยังพบว่าแมลงสาบเป็นพาหะของเชื้อก่อโรคต่างๆ เช่น โรคบิด, ท้องร่วง, อหิวาห์ และไข้รากสาดน้อย รวมถึงยังเป็นพาหะของเชื้อดื้อยาในโรงพยาบาลอีกด้วย

ยาฆ่าแมลงที่ใช้กันในครัวเรือน มักเป็นสารสังเคราะห์ เช่น organophosphorus, carbamate และ pyrethroidsซึ่งแมลงสาบสามารถพัฒนาให้ตัวมันดื้อยาฆ่าแมลงได้ ทำให้ต้องใช้ในปริมาณที่สูงขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งสารเหล่านี้อาจปนเปื้อนในอาหารและแหล่งน้ำ ทำให้มีผลต่อสุขภาพของมนุษย์และสิ่งแวดล้อมในระยะยาว

การนำน้ำมันหอมระเหยจากธรรมชาติมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ไล่แมลงสาบ อาจเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่น่าสนใจ เนื่องจากน้ำมันหอมระเหยจัดเป็นสารที่มีความเป็นพิษต่ำ และในน้ำมันหอมระเหยชนิดหนึ่งๆ ประกอบไปด้วยสารหลายชนิด จึงทำให้แมลงสาบมีโอกาสดื้อยาได้ยากกว่า อีกทั้งยังสลายตัวได้ง่าย เมื่อเจอความร้อน แสง และอากาศ จึงทำให้มีปัญหาสารตกค้างน้อยกว่า เมื่อเทียบกับสารเคมีสังเคราะห์

จากงานวิจัยของคณาจารย์ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งทำการทดสอบพบว่าน้ำมันหอมระเหยที่ได้จากผิวของผลมะกรูด (รูปที่ 3) มีฤทธิ์ไล่แมลงสาบเยอรมันได้สูงถึง 93.33%ในน้ำมันหอมระเหยประกอบไปด้วยสารหลายตัว ดังรูปที่ 4 โดยพบว่าสารสำคัญที่มีฤทธิ์ไล่แมลงสาบคือ Limonene(81.67%) , linalool (91.67%)และlinalyl acetate (83.33%)

GC-MS chromatogram ของน้ำมันหอมระเหยมะกรูด (Citrus hystrix)

จากงานวิจัยชิ้นนี้ แสดงให้เห็นว่าน้ำมันหอมระเหยมะกรูดเป็นตัวเลือกที่ดีในการนำมาพัฒนาผลิตภัณฑ์ไล่แมลงสาบที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และข้อมูลฤทธิ์ไล่แมลงสาบของสารสำคัญเดี่ยว สามารถนำมาใช้ในการจัดทำข้อมูลจำเพาะ (specification) เพื่อใช้ในการควบคุมคุณภาพน้ำมันหอมระเหยและผลิตภัณฑ์ไล่แมลงสาบได้ต่อไป

การทิ้งยาอย่างถูกต้อง